Het Tazaungdaing Festival, oftewel het licht festival, wordt in de achtste maand van de Burmese kalender tijdens volle maan gevierd in heel Myanmar. Dit festival is na het water festival het grootste feest in Myanmar. De festiviteiten beginnen al vaak een week van te voren en groeien aan tot een climax op de dag van de volle maan. Het feest markeert het einde van het regenseizoen en er worden dan ook veel offers aan Boeddha gebracht en de monniken wordt dan ook vaak nieuwe kleren aangeboden.

In elke dorp of stad is er wel iets te doen, maar het beroemdste festival is toch wel in Taunggyi, het Hot Air Balloon Festival. Taunggyi is de hoofdstad van de Shan provincie met rond 380.000 inwoners en ligt op een hoogte van 1399 meter. Tijdens de week van het Hot Air Balloon Festival wordt dit aantal waarschijnlijk elke dag verdubbeld. Vanuit heel Myanmar komen de mensen naar het festival en de rijken hebben speciaal voor dit festival huizen tegen de bergen gebouwd om voor die ene week in het jaar vanaf daar het spektakel te bekijken. Voor ons was dit één van de redenen om naar Myanmar te gaan en we hebben ook onze hele vakantie programma om dit festival heen gepland.

Het daadwerkelijk terrein waar de “Hot Air Balloons” worden losgelaten is ten zuiden van de stad, een rechthoekig terrein waar naar schatting 30 tot 40 duizend man op kunnen staan. Er om heen zijn enkele tribunes gebouwd voor de jury en de VIPS en ook plaatsen gereserveerd voor de – en dat is niet zonder reden – brandweer en de ambulance. Om dit terrein heen staan in de wijde omgeving alle straten vol met stands waar je kunt eten, allerhande spullen kunt kopen of waar je een gokje kan wagen. Er staat ook een reuzenrad en enkele andere kermisattracties.

Als we in het begin van de middag in de stad aankomen is het al een drukte van belang en staan we meteen vast in een file. Na de nodige vertraging (maar we mogen niet klagen, want het is nog heel rustig op dat moment) komen we in de buurt van het festival terrein aan. We stappen uit de auto en lopen tussen de honderden standjes door naar het festival terrein. Omdat het “grote” feest pas vanaf 8 uur ‘s avonds begint is het terrein nog niet erg druk bezocht met mensen.

We zien dat de mensen zich verdringen om een zingende, dansende en muziekmakende groep mannen. Ze hebben er duidelijk veel zin in. Een aantal mannen dragen een baal van grijs opgevouwen met de hand gemaakt papier en beginnen deze uit te vouwen. Een drietal mannen houden houten fakkels vast en bekijken de situatie. Weer iemand anders schreeuwt commando’s en geeft aanwijzingen. Het bandje blijft spelen en andere teamleden proberen de vele toeschouwers een beetje uit de weg te houden, hetgeen niet altijd even goed lukt, want iedereen probeert driftig met zijn mobieltje alles op te nemen. Het moment is daar, de fakkels worden aangestoken en voorzichtig naar het gat onderin het papier gebracht. Het gevaarte begint zich te vullen met warme lucht. Echter worden meteen de eerste gaten ontdekt en worden deze snel met wat tape dichtgeplakt. Met man en macht probeert men te voorkomen dat het gevaarte op zijn kant gaat liggen. De contouren van het gevaarte worden zichtbaar: het is een ballon in de vorm van een varken! De ballon dreigt opnieuw om te vallen maar kan net op tijd met een grote stok worden tegengehouden. De ballon vult zich verder en nu worden alle drie de fakkels onder het gat gehouden. De ballon is nu stabiel en wordt door de mannen vastgehouden. Aan het gat wordt nu een constructie vastgemaakt waaraan de drie fakkels met ijzerdraad worden bevestigd om zo de ballon continue te kunnen voorzien van warme lucht.

Eindelijk! De ballon wordt losgelaten en onder luid gejuich van het publiek gaat het varken de hoogte in. Het team van het varken danst en zingt van plezier. Het varken klimt 10 meter hoog alvorens de wind het dier meeneemt. Veel hoger komt het varken niet, waarschijnlijk geven de drie fakkels niet genoeg lift aan de ballon. Bij het einde van het terrein gaat het dan ook mis. Het varken komt in de electriciteitskabels te hangen. We zien dat het papier deels vlam vat. Het varken glijdt omlaag en komt boven op een stand van een verkoper terecht en met een grote steekvlam staat meteen het hele varken in brand, en een deel van de stand van de verkoper. Gelukkig is de brandweer meteen ter plaatse en in geen tijd wordt de brand geblust. Niemand schijnt zich druk te maken wat er net gebeurd is en het team danst en zingt vrolijk verder. Tja, dit is Myanmar…

De groep stapt in meerdere busjes en auto’s en verlaat al zingend en feestend het terrein om verderop door te feesten. Een volgende groep begint muziek te maken en te dansen, de toeschouwers stromen weer toe. Ditmaal bestaat de papieren constructie uit een kip. Deze komt weliswaar wat hoger in de lucht, maar is ook geen lang leven beschoren en komt al deels brandend neer op het festival terrein…

Een volgende groep begint. Een van de mannen spreekt ons aan en legt uit dat hun ballon gemaakt is door een groep gehandicapten en dat het een week gekost had om te maken en de kosten voor het maken zo’n 40 USD waren. Ze hebben er duidelijk plezier in en ook zij proberen hun ballon met fakkels in de lucht te krijgen. Echter is er al meteen een groot gat te zien in de ballon, een teamlid probeert het snel nog te dichten. Te laat, de ballon zakt deels in en het papier vat vlam. Meteen gaat de rest van de ballon ook branden. Alweer is de brandweer supersnel ter plaatse en wordt de brand snel geblust. We hebben echt medelijden met de groep gehandicapten dat hun ballon nog niet eens de lucht is ingegaan. Maar de meeste van hun blijven gewoon vrolijk en blijven lachen en zingen en muziek maken. Het is tenslotte feest!

Een vierde ballon gaat omhoog, echter is deze ook geen lang leven beschoren. We verlaten met tegenzin het festival terrein, want we hebben nog een bezoek aan Kakku te brengen (ook mooi, hierover later een bericht). Als we terugkomen is het inmiddels al donker geworden, maar er is nu een korte pauze van de ballon festiviteiten en dat geeft ons de mogelijkheid om de Sulamani pagode te bezoeken. Deze pagode is een kleinere kopie van de Ananda tempel in Bagan. Om er te komen moeten we ons door de mensen massa’s wurmen. Alle straten zijn volgepakt met feestgangers en er is bijna geen doorkomen meer aan. Als we in de buurt van de tempel komen is het gelukkig wat rustiger. Er is een weefwedstrijd aan de gang. Teams weven in twee dagen, zonder onderbreking, nieuwe gewaden voor de Boeddha’s, die op de laatste dag van het feest worden aangeboden aan de monniken van de pagoda.

Naast deze weefwedstrijd is de Sulamani pagoda ook het eindpunt van de Kathine processie. We hadden begrepen dat het om een processie met lichtjes ging, maar wat we zagen ging alle verwachtingen te buiten. Vanuit de hele regio komen de Pao, de lokale etnische groepering, in de stad samen en gaan gezamelijk lopen met lampions in deze processie. En niet een paar honderd mensen, duizenden mensen komen aan ons voorbij gelopen in hun prachtige kleren!!! Elke wijk of dorp heeft andere lampions en andere kleding. Echt indrukwekkend om te zien!

Nadat we alle groepen hebben zien voorbij komen spoeden we ons terug naar het festival terrein, want het is rond acht uur en het échte werk gaat beginnen! En dat is te merken, chaos overal, een gekkenbende. We proberen in de buurt van het festival terrein te komen, maar de politie heeft de boel al afgezet en niemand mag er meer door. Dan maar via de andere kant proberen. Daar lukt het gelukkig wel om op het festival terrein te krijgen. We blijven er niet te lang en zoeken een plekje wat verder op waar we een goed overzicht hebben. En dat is ook niet onverstandig. In de afgelopen jaren zijn er al meerdere doden gevallen tijdens het festival en op de eerste festival dag van dit jaar waren er al 9 gewonden.

Hoe komt het dat het zo gevaarlijk is? Daarvoor is een simpele reden, de combinatie brandende fakkels, waxine lichtjes, grote ballonnen van papier en tientallen kilo’s vuurwerk is niet de meest veilige…

In de avond gaan namelijk twee soorten ballonnen de lucht in. Aan beide soorten wordt vaak maanden gewerkt en ze kosten ook behoorlijk veel geld en worden daardoor tegenwoordig vaak door grote bedrijven gesponsord. De eerste soort ballon is een van papier gemaakte ballon, waar men tijdens het vullen van de ballon (met de brandende fakkels) tegelijkertijd bezig is om honderden waxine lichtjes aan de buitenkant van de ballon te hangen. Als de ballon dan helemaal gevuld is wordt er ook nog een staart vol met waxine lichtjes onder aan de ballon gehangen. Als deze dan het luchtruim kiest vormen de waxine lichtjes dan (vaak Boeddha) figuren.

De tweede soort is de meest gevaarlijke. Een grote ballon wordt eerst met de fakkels gevuld en als hij genoeg draagkracht heeft komt een ander deel van het team met een grote manshoge rechthoekige box waar tot 65 kilo vuurwerk is in verwerkt. Deze wordt op het laatste moment aan de ballon bevestigd en dan wordt het vuurwerk aangestoken en losgelaten.

Het team is uitvoerig bezig geweest om de vuurwerk box zodanig te laten werken dat het vuurwerk pas begint als de ballon hoog genoeg is en dat alle vuurwerk op het goede moment afgaat. En dat alles handmatig. Geen computergestuurde ontstekingen, puur op de lengte van het lont wordt het juiste vuurwerk op het juiste moment ontstoken. Als alles goed gaat zie je dan een vuurwerkshow in de lucht die 10 tot 15 minuten duurt en zelfs 40 kilometer verder bij het Inle meer te zien is! Gaat het fout, dan kan bijvoorbeeld het vuurwerk veel te vroeg beginnen waardoor het publiek op het terrein bedolven wordt door de brandende resten van het ontplofte vuurwerk of nog erger, er gaat iets mis met de box waardoor een deel van de box naar beneden valt en op het publiek beneden terecht komt en dan compleet in één keer ontploft. Het gevolg is dan minimaal enkele gewonden en dus inderdaad ook wel eens doden. Als wij dit bekijken is het een wonder om te zien dat er relatief maar zo weinig doden zijn gevallen in al die jaren. De alertheid van de aanwezige brandweer speelt hier zeker een rol.

Ieder half uur gaat er een gevaarte omhoog.en we genieten van het spektakel. Het is echt ongelofelijk hoe lang het vuurwerk aanhoudt. Zelfs als de ballon nog maar een stipje is zien we nog vuurwerk afgaan! Wat een show!!!

Het “Hot Air Balloon” festival moet je zelf meegemaakt hebben om te proeven hoe de sfeer daar is, zo fantastisch!!! Het is een totale chaos, een gekkenhuis en de mensen massa’s zal menigeen angst aanjagen. Zelfs voor iemand zoals ik, die al niet meer met bevrijdingsdag Eindhoven in gaat vanwege de drukte, was het iets wat ik niet had willen missen. Het heeft heel veel indruk op me gemaakt. Maar ik zeg er wel bij, ik wil niet elk jaar die chaos in gaan. De hoteleigenaar van ons hotel bij het Inle meer vertelde ons dat hij op de avond dat wij er waren het festival niet heeft kunnen bereiken en om 10 uur ‘s avonds rechtsomkeert heeft gemaakt met zijn auto en pas vijf uur later thuis was. Gelukkig hadden wij die avond een hotel vlakbij Taunggyi en hadden we geluk dat we snel weg konden komen…