Traveljunkies

Ditmaal gingen we op bezoek bij de Lahu Shi.

Startpunt was het Wa dorp Kong Ma.

In dit vluchtelingen dorp zijn de mensen echt arm. Ze bezitten geen grond en leven van de rijstresten die achter blijven als de rijstoogst heeft plaats gevonden.

Dat is niet voldoende om van te leven en dus hopen ze dat ze ingehuurd worden als seizoensarbeiders.

Na dit dorp gaat het via rijstterrassen gestaag omhoog.

We passeren een spirit forest waar de Lahu niets kappen om de geesten gunstig te stemmen.

Het is ruim drie uur lopen naar het eerste dorp. Het ligt op de top van een heuvel.

Dit is het grootste dorp met circa 25 gezinnen. De Lahu Shi zijn animistisch. Ze verbouwen hun eigen rijst en hebben de nodige kippen, varkens, honden en koeien rond lopen.

Na circa 2 uur komen we twee mensen met manden op hun rug, hangend aan een houten schouderjuk, tegen. Een opa met zijn kleindochter die de kleine appeltjes die ze dragen, gaan verkopen in naburige dorpen.

Net voordat we het dorp bereiken worden we ingehaald door twee jonge meisjes met dezelfde manden, nu vol met sprokkelhout tegen. Bij hen is geen spoortje zweet of vermoeidheid te bespeuren, terwijl mijn bril mistig aan slaat door de inspanning.

Maar even verderop gaan ze toch in de bocht er even bij zitten.

Als we eindelijk het dorp in lopen worden we opgewacht door een schare nieuwsgierige kinderen.

We worden uitgenodigd in een huis voor een kopje thee. Nog geen 10 minuten later zit zo ongeveer het hele dorp binnen. Is het nieuwsgierigheid of de hoop op meegebrachte kadootjes?

De meegebrachte leesbrillen en pennen vinden gretig aftrek. Één bril gaat naar de sympathiek ogende chief van het dorp.

Hij oogt jong maar is de zeventig toch ruim gepasseerd.

De volwassen Lahu Shi dragen uitsluitend hun traditionele blauw en witte kleding.

Lahu meisjes trouwen wat eerder dan Lahu An en Akha meisjes. Ze worden volwassen geacht zodra ze de grote rieten schaal waarmee je het kaf van de rijst scheidt kunnen hanteren.

Bij de Lahu Shi is het de schoonzoon die bij de schoonouders intrekt en vervolgens tien jaar voor hen werkt. Pas daarna mag het stel zelf een woning betrekken en zelfstandig leven.

We bekijken het dorp. Ik ben blij dat het nu het droge seizoen is. Ik glij nu soms al uit op de steile paadjes.

De mensen zijn hier wat terughoudend… Is het verlegenheid?

Maar het komt ook maar een paar keer per jaar voor dat ze bezoek krijgen. Alleen in de droge maanden.

Het tweede dorp dat we na nog een half uur bereiken is kleiner maar bezit een school die hier opgezet is door een monnik. Hij financiert ook de aangenomen onderwijzeres. De regering draagt niets bij.

Kinderen krijgen hier alleen wat basiseducatie, taal, rekenen en schrijven.

Daar blijft het bij. Vervolgonderwijs zit er niet in.

Het is al aan het schemeren als we weer bij ons startpunt aankomen.

Wederom geen toerist gezien. Het was weer een mooie dag. Een dag waarop je je maar weer eens te meer realiseert hoe bevoorrecht wij zijn. Respect voor deze levenswijze waar mensen er toch voor kiezen om hun traditionele waarden en gebruiken in stand te houden terwijl ze wel smartphones hebben waarop ze onze westerse leefwijze wel kunnen volgen.

Zo’n 10% van de regio populatie is Akha. De grootste groep zijn de Shan met 80%.

Vandaag gaat onze trekking naar de vier Hokyin dorpen. Het startpunt van deze bijna 11 km lange tocht ligt aan de weg naar Tachileik (de Thaise grens).

Hokyin bestaat dus uit vier verschillende dorpen weliswaar alle vier van de Akha maar wel ieder met hun eigen religie en gebruiken.

Hokyin dorp 1 is christelijk, Hokyin dorp 2 is animistisch, dorp 3 is weer christelijk en dorp 4 is in drie delen gescheiden. Die zijn ook duidelijk te zien. Wij komen bergopwaarts wandelend ook uit bij dorp 4. We komen aan op een open plateau met een boeddhistische pagode.
Het is zondag dus de kinderen hoefden niet naar school. Al meteen aan het begin stuiten we op een groepje jongens die de grootste lol hadden met hun versie van een slee, op twee wieltjes wel te verstaan. Ze sjeesden ermee van de heuvel af over de keiharde grillige ondergrond en kwamen beneden aan bij een soort schans. De ene draaide net ervoor af een erf op, anderen namen de sprong de diepte in om vervolgens breed lachend weer met hun slee de berg op te lopen.
En natuurlijk kun je het alleen doen maar ook in een treintje, hihi.
Na een klein open stuk begon het animistische deel om vervolgens over te gaan in het protestante deel van het dorp.

Hier geen met souvenirs zeulende vrouwen en meisjes. Gewoon dagelijks leven. Meisjes die manden op hun rug droegen om sprokkelhout te gaan halen, mannen die hun planten water geven en vrouwen die bezig waren met het verstellen van kleding en het borduren van stoffen.

Ondanks hun verschil in geloof waren er nog steeds in alle vier de dorpen sterke elementen van animisme te zien zoals een honingraat die boven een deur is vastgespijkerd als bescherming tegen kwade geesten en ongeluk.

Natuurlijk hadden we weer een portie leesbrillen mee genomen. Die kwamen hier goed van pas. Veel van de oudere dames hebben moeite met het vinden van het oog van de naald. En ook het borduurwerk werd een stuk makkelijker met de juiste leesbril.
We hebben weer een paar vrouwen gelukkig gemaakt met nieuwe naalden en brillen en hier en daar wat paracetamol.
En het ging eerlijk, als de bril niet hielp dan hielden ze hem ook niet.

In Hokyin 3, een christelijk dorp hebben we op de veranda van een huis onze meegebrachte lunch genuttigd. Dat zorgde voor grote hilariteit bij de plaatselijke jeugd. Grote nieuwsgierigheid, verlegen gelach en ondeugende kiekeboe spelletjes. Lachen. En terughoudendheid en verlegenheid als ze allemaal een biscuitje mochten komen halen.
Vertederend ook om te zien dat jonge kinderen soms lopen te sjouwen met kinderen die nauwelijks kleiner zijn dan zijzelf en dan de overduidelijke dikke vriendinnen…

In het animistische Hokyin 2 waren de mensen duidelijk wat minder verzorgd, de kleren wat ouder en viezer maar de hartelijkheid had er niet onder te lijden.
Kon Remy even oefenen met de plaatselijke jeugd hoe je king ball speelt met een soort rotan gevlochten bal. Vrees dat hij daar niet lenig genoeg voor is…

In het laatste dorp, ook christelijk, deelden we de laatste brillen, ballonnen en pennen uit. Helaas te weinig pennen voor zoveel kinderen, maar ook weer fair kregen alleen de kinderen die ook daadwerkelijk naar de plaatselijke school gingen een pen.
Hier zagen we ook weer jonge meiden borduren en oudere knullen king ball spelen.

De prachtige hoofddeksel van deze Akha in Hokyin waren weer anders dan die van gisteren. Gisteren hadden de hoofddeksels een soort vierkante hoog uitstekende plaat in de hoofdkap verwerkt. Niet bij iedere vrouw, het was daar ook een symbool om aan te geven dat de vrouw getrouwd is. Bij deze Akha hebben ze deze tradititie niet en dragen alle dames een rond hoofddeksel zonder die plaat erin.

Het was weer een mooie dag. De klim naar de dorpen toe was pittig, maar daarna ging het hoofdzakelijk bergafwaarts. En het landschap met wat theeplantages en rijstvelden was zeker mooi. En berglucht maakt zeker slaperig, hihi.

 

We begonnen met een bezoek aan een Shan dorp dat verantwoordelijk is voor de grootste productie van sake.

In dit dorp wonen zo;n 150 families waarvan zeker 80 families fulltime bezig zijn met de productie van sake.

Deze wordt gemaakt van rijst. De rijst wordt met toevoeging van de vliesjes en gist in grote 30 kg zakken weg gezet om te fermenteren gedurende drie weken. Daarna wordt het gewonnen vocht gezeefd en met behulp van stoomketels tot de heldere meer dan 40 % alcohol bevattende saké gedestilleerd. Drie zakken gefermenteerd vocht levert 1 30 kg zak sake. De drank wordt grotendeels illegaal verhandeld aan Thailand en China.

Het gaat in zakken van 30 liter de grens over en wordt daar verder in fancy flessen doorverkocht.

Via een erg smal hobbelig weggetje bereiken we een Lahu dorp. Deze ethnische groepering komt oorspronkelijk uit China. Vroeger waren het voornamelijk jagers, maar hier werden ze erg rijk door de productie van opium. Inmiddels is de teelt van opium nagenoeg gestopt en leven ze nu vooral van de landbouw. Wij bezochten een vrouw die daarnaast dakschermen maakte van lang gras en bamboe. Zo’n dak gaat gemiddeld drie jaar mee en moet dan weer vervangen worden. De mensen zijn hier door de amerikanen bekeerd tot het christendom. Dat is ook te zien aan de prominent aanwezige grote kerk.  Hieraan valt ook de vroegere opiumrijkdom af te lezen.

Een paar kilometer verderop bezochten we een Akha dorp. Deze veel armere Akha hebben maar een kleine onbeduidende kerk.

De Akha vind ik de mooiste groep wat traditionele dracht betreft. Zij dragen prachtige hoofddeksels die met zilveren bollen en zilveren munten  en veel kralenkettingen zijn versierd. Ze zijn zwaar en kostbaar. Ik ontdekte in één van de haarversieringen Franse zilveren munten uit 1923 en oude zilveren Indiase roepie’s van nog oudere datum..

Ook nu nog worden de nieuw te maken hoofddeksels versierd met dat soort oude munten die momenteel ruim 30 dollar per stuk kosten.

De Akha’s waren oorspronkelijk animistisch en deden ook aan voorouderverering. Het dorp dat wij nu bezochten is echter tot het protestante geloof bekeerd. Echter houden ze er toch wel oude traditionele gebruiken op na.

Wij bezochten één van de huizen. De 37 jarige bewoonster die ons heel lief voorzag van thee, aardappelen, banaan en pinda’s is getrouwd en heeft 11 kinderen zelf gebaard. Er was niemand om haar te helpen immers was zij verantwoordelijk voor het huishouden en werkt de rest van de familie op het veld.  Ze was alleen toen ze haar kinderen baarde en heeft eigenhandig de navelstreng doorgeknipt. Vier van haar kinderen zijn bij de geboorte of kort daarna gestorven dus nu heeft ze er nog zeven.

Akha meisjes trouwen als ze ongeveer 16 jaar oud zijn. Ze gaan dan 2 jaar bij hun schoonmoeder inwonen. Een Akha huis heeft drie ruimtes. Een grote voor de mannen, een kleinere ruimte voor de vrouwen en een keuken.

Mannen en vrouwen leven strikt gescheiden, Vanuit de vrouwenruimte dienen de vrouwen het eten op in het grensgebied.
Ze slapen dus ook gescheiden. Pas na ca. twee jaar mogen ze een eigen huis betrekken als de vrouw een kind krijgt. Ondanks het gescheiden leven gebeuren er thuis toch nog wel eens “ongelukjes” op de kleine veranda die buiten aan de keuken grenst. De pas getrouwde vrouw doet namelijk het huishoudelijke werk en is dus vaak alleen als de rest van de familie het land bewerkt. Dat schept wel eens gelegenheid….

Over de plotselinge zwangerschap wordt niet moeilijk gedaan. En ook scheiden is geen probleem. Als de vrouw geen kinderen krijgt van de man, kan deze er een tweede vrouw bijnemen, of een derde… Maar is de man lui en onderhoudt hij het huis niet goed (immers het dak moet iedere drie jaar vernieuwd en ook andere onderdelen slijten gestaag) dan kan de vrouw de man verlaten en op zoek gaan naar een betere partner.

Er mag maar één getrouwd koppel wonen in een huis. Een broer moet dus twee jaar wachten en als hij trouwt moet hij in een aangrenzend hutje wonen en slapen. Wel mag hij in het hoofdhuis komen eten.

De Akha hebben maar kleine stukjes land en van de opbrengst kunnen ze niet altijd leven, daarom maken ze erg veel handwerk om te verkopen.

En dus werden we overvallen door vrouwen die ons hun kleurrijke handwerk wilden verkopen. En dat tegen heel schappelijke prijzen. Zo schrijnend om te zien. Dus heb ik me toch maar over laten halen om bij onze gastvrouw een kleurrijk tasje te kopen. Maar vervolgens komen verderop nog tientallen verkoopsters….

Vanaf het Akha dorp ziin we naar een hoog op een berg gelegen Ann dorp gelopen. Omdat ze er een eigen geesteswereld op nahouden,  het zijn animisten, sluiten ze niet onmiddellijk aan bij andere bergvolkeren. Hun serene, zwarte kledij wordt fijnzinnig opgesmukt met eenvoudige juwelen. De metaalkleurige armbanden zijn gemaakt van oude, niet bruikbare potten en pannen. Ieder dorp heeft twee sjamanen/medicijnvrouwen. Wij gingen even bij haar op bezoek.

Ze had net wat gekookt: rijst met wat rattenvlees.

Dit dorp was volgens onze gids niet arm, tenslotte hadden ze genoeg rijst voor een heel jaar en zelfs een overdadige oogst van o.a. pompoenen en mais. Van het overschot werd veevoer gemaakt. Mijn indruk of uitleg van de term arm ziet er toch wat anders uit.

De huizen van de Ann hebben maar een grote centrale ruimte waarin aan een kant gekookt en aan de andere kant geslapen wordt.

Navraag bij onze gids leert dat zowel de Akha als de Ann muizen en ratten eten en ook hond soms op het menu staat. Want de varkens die ze hebben kunnen voor veel geld verkocht worden. De honden niet.

Tja een interessante dag, weer veel gezien en geleerd!

Uit liefde voor de olifanten hebben Tin Win Maw en haar man Htun Htun Wynn het Green Hill Valley Elephant Care Camp opgezet. Zij is opgegroeid in de hout industrie en was al als kind tussen de olifanten. Haar oom Ba Kyaw Than werkte er als dierenarts. Hij specialiseerde zich in zowel de behandeling van tamme als wilde olifanten.

Nu werkt hij als gepensioneerde vrijwilliger bij het project. Het project draait grotendeels op donaties en de pittige arrangement prijs voor bezoekers. Maar dat hebben we er graag voor over.

Olifanten eten minimaal 150 kilo voedsel per dag en als bezoeker mag je ze de hele dag voeren. Momenteel verblijven er acht olifanten in de leeftijd van 10 jaar tot 67 jaar. De 10-jarige is een verweesde olifant. Maar er was ook een olifant met een schotwond in de linkerschouder en andere verwondingen. Een duidelijk slachtoffer van een boze boer. Er stonden gigantische tonnen voedsel voor ons klaar met daarin pompoen, stukken van de bananenplant, bamboe en ter plekke gemaakte natte granenbollen.

Het voeren had wel wat gebruiksaanwijzingen, de ene olifant was blind aan een oog en kon je dus beter via de kant van het goede oog benaderen, een andere olifant wilde de bananenboomstukken alleen via de mond gevoerd krijgen. Maar waar ze allen gelijk in waren was in hun voorkeur voor pompoen.

Als je met zijn tweeën staat te voeren en de één heeft pompoen en de andere bananenboom dan kun je het schudden met je bananenboom… Dan staan beiden olifanten te lonken naar de pompoen en proberen het van elkaar af te pakken. Heel grappig. En hoewel je ze één voor één aangeeft, zijn ze hebberig en stapelen de stukken gewoon in hun slurf op totdat ze er bijna uitvallen voordat ze ze in hun mond stopten.

Maar ook de granenbollen gaan er goed in. Ze voelden wel wat plakkerig en die wilden bijna alle olifanten het liefst in de mond gevoerd krijgen.

Voelt wel vreemd aan die dikke zachte tong die voorzichtig het voedsel aanpakt.

Op een gegeven moment kregen we te horen dat we met de olifant mochten gaan badderen. Er waren meer groepjes mensen die ieder hun eigen baddermoment kregen.

De olifant wordt door de verzorger naar een kleine waterval in de rivier gebracht en vervolgens kan het badderen beginnen. Wij kregen een dot ruw bastmateriaal en konden daarmee de olifant schrobben. En die vond het overduidelijk heerlijk. Ging zelfs een beetje mijn kant uithangen…

Na de sessie was het tijd voor een heerlijke lunch. En daarna mochten we naar een andere olifanten paviljoen waar we ook kennis konden maken met de jongste telg. Maar niet nadat we drie bejaarde vrouwen flink te eten hadden gegeven. De oudste 67 jarige matriarch schaamde zich er niet voor om haar 63 jarige buurvrouw regelmatig een fikse tik met haar slurf te verkopen om zo het meeste eten te vergaren. Er was duidelijk sprake van jaloezie hihi.

De derde, 49 jarige dame was aan haar rechteroog blind en stond wat ter zijde zodat ze voldoende overzicht had.

Behalve de zorg voor de olifanten worden er in dit kamp ook veel boomsoorten gekweekt. Iedere bezoeker wordt uitgenodigd om één van de regionale boomsoorten te planten. Dit niet alleen om het woud te herstellen maar ook ter educatie van de lokale gemeenschap om het belang van herbebossing te leren.

Na kennismaking met de gepensioneerde dierenarts Ba Kyaw Than die veel wist te vertellen over de verzorging en ons de logboeken liet zien die elke dag van iedere olifant worden bijgehouden kregen we ook nog een demonstratie papier maken van olifantenpoep. We kregen ook ieder een stuk papier mee dat deels gewalst en deels ruw en compleet reukloos was.

Overigens is Ba Kaw Than ook in Nederland geweest toen hij zes olifanten naar het Noorder dierenpark in Emmen bracht. Hij leerde de Nederlandse verzorgers de nodige commando’s en de juiste verzorging.

Met behulp van onze sponsorgelden is er ook een mobiele unit opgezet waarmee andere olifanten, ook die in het wild, de juiste zorg kunnen krijgen.

Kortom een geweldige leuke en leerzame dag. We hadden het niet willen missen. Wat ons betreft een once in a lifetime experience!