Traveljunkies

Vandaag een lange reisdag naar Yazd. Niet ver van Kashan zien we in het landschap wachttorens en afweergeschut: hier liggen over een lengte van 15 km op 100 m diepte de ondergrondse kerncentrales. Verder is het landschap saai en droog. Zo nu en dan verschijnen er wat kale woestijnbergen.
Tussen Kashan en Yazd maken we een stop in Na’in met zijn middeleeuwse oude centrum. Na’in was vroeger een belangrijke halte op de oude karavaanroute ten zuiden van de woestijn en is een echt authentiek woestijnstadje met veel leembouw, een oude moskee (vroeger vuurtempel geweest) met diepe cisternen en een compleet onderaards labyrint waar de bewoners zich tegen overvallers en woestijnrovers konden beschermen, waarschijnlijk nog stammend uit de pre-islamitische tijd!

De Jameh Moskee (= Groot Moskee) van de stad Na’in dateert van ongeveer de 9e eeuw en is één van de oudste moskeeën van Iran. Het is één van de eerste vier moskeeën die gebouwd werden na de invallen van de Arabieren. Het oudste (vuurtempel) deel dateert uit de 8ste eeuw, later werd de moskee over de vuurtempel heen gebouwd. Heel bijzonder vind ik de bakstenen wanden en pilaren rond de binnenplaats, de veertien zuilen zijn elk versierd met een uniek patroon van metselwerk, Seltsjoeks vakmanschap uit de 11^e eeuw.

De moskee is bekend om zijn mihrab (gebedsnis) uit de veertiende eeuw. Naast de meghrab staat een preekstoel, een menbar, 700 jaar oud, uitgevoerd in fijn houtsnijwerk met bloemen- en geometrische motieven. Op de grote binnenplaats liggen vier albasten tegels. Deze zorgen ervoor dat er ondergronds nog daglicht kan komen. Als we de trap af gaan komen we in onderaardse gangetjes en ruimten van de vroegere vuurtempel. De moslims gebruikten de  kelders onder de moskee als gebedsplaats gedurende de hete zomer Veel voormalige vuurtempels zijn verdwenen doordat de moslims er hun moskeeën bovenop bouwden.

In afwachting van onze picknicklunch lopen we de inmiddels grotendeels verlaten oude stad in, die is opgetrokken uit leem. Er zijn veel geruïneerde gebouwen, waarvan de bewoners nu voor onderhoudsvriendelijker behuizing gekozen hebben, het geeft de indruk in de middeleeuwen beland te zijn. Centraal ligt het fort Narin Ghal’eh, een Sassanidisch fort dat de oase moest beschermen tegen invallen. Net daarvoor zien we een ab anbar, een drinkwaterreservoir, met 4 badgirs, de windtorens die voor koeling moeten zorgen. Het fort is grotendeels vergaan, maar is toch indrukwekkend om te zien.

Het is al laat in de middag als we in Jazd aankomen.

 

Zo’n 200 km ten zuidwesten van Teheran ligt Kashan. In de elfde eeuw bouwden de Seltsjoeken hier een vesting waarvan de muren nu nog staan. Kashan staat bekend vanwege zijn prachtige koopmanshuizen. We bezoeken het Tabātabāeihuis, een huis uit 1834. Het huis heeft vier binnenplaatsen en 45 kamers en kelders. Naast door de tijd en zon vervagende muurschilderingen en kleurrijke glas-in-lood zien we prachtige patronen in het stucwerk en mooie koepels.

Ondanks dat er geen meubels of tapijten meer zijn straalt de luxe er vanaf. Zeker in de centraal aan de binnenplaats met vijver gelegen hal vol spiegels, spiegel mozaïek en verfijnde reliëfs.

Hier zien we voor het eerst ook deuren met twee deurkloppers. Een langwerpige voor de mannen en een ronde voor de vrouwen. Omdat ze beide een ander geluid maken wisten de mensen in huis meteen of er een vrouw of een man voor de deur stond, zodat ook een man of een vrouw de deur open kon maken. Het aantal keren kloppen gaf aan hoeveel mensen voor de deur stonden. Het was dus wel even werken als je met een hele groep aankwam…

We besluiten om in het Abassi theehuis, ook gevestigd in een traditioneel koopmanshuis, te lunchen. Iraniers zijn gewend de maaltijd zittend op een tapijt te gebruiken. In traditionele restaurants staan dan ook grote zitplateau’s bedekt met tapijten waar hele families op passen. Ook wij krijgen zo’n bank toe gewezen. We bestellen een barbeque kip kebab met rijst en een dizi. Dit laatste traditionele gerecht dien je deels zelf te maken. Er wordt een smal hoog potje met schapenvlees, aardappel, spliterwten, kikkererwten en tomaten in kookvocht gebracht. Als eerste laat je het vocht in een kom uitlekken. Daarna haal je het vlees eruit en schep je twee eetlepels vocht terug in het pannetje. Nu stamp je alles met de bijgeleverde stamper in het potje fijn. Als laatste doe je het schapenvlees terug en stamp je nog een keer. Je schept nu alles eruit en verdeelt alles gelijkmatig over een bord. Tijdens dit alles zorg je ervoor dat je stukjes papadums met sesamzaad in de kom met vocht laat weken. Je dizi is klaar, samen met wat (naan)brood eet je het gerecht op. Erg lekker!

Na de lunch ligt even verderop de Sultan Amir Ahmad hamam, gebouwd in de 16de eeuw tijdens het bewind van de Safawiden. Dit grote (1000 m2) traditionele badhuis is versierd met turkoois en goud tegelwerk, prachtig om te zien! Op elke pilaar van het centrale badhuis zie je kleine naive muurschilderingen als zijnde kleine schilderijtjes. Op het dak de koepels met kleine ronde albasten ruitjes. Vandaar kun je niet naar binnen kijken maar binnen leveren ze veel licht en sfeer en kun je wel naar buiten kijken.

We lopen door smalle nauwe straatjes met hoge muren richting onze volgende bestemming. De hoge muren zorgen ervoor dat je wat verkoeling in hun schaduw kunt vinden, lekker! De zon schijnt hier meedogenloos, ondanks een temperatuur van bijna 40 graden is het weliswaar warm, maar voelt het door de droogte niet benauwd.

De Agha Bozorg moskee is in de 18de eeuw gebouwd. Wat deze symmetrische moskee uniek maakt is de binnenplaats. In deze binnenplaats ligt nog een tweede dieper gelegen binnenplaats met een tuin en een fontein.
We lopen richting de gebedsruimtes en worden meteen heel vriendelijk begroet en met gebaren gevraagd om naar binnen te komen. Jacqueline natuurlijk bij het vrouwengedeelte en ik bij de mannen. Het geheel is alleen gescheiden door een paar lakens. Het geluid van gebeden schalmt over de speakers. Jacqueline krijgt meteen een kop thee aangeboden en een vrouw geeft haar snoepjes. Het oogt veel gezelliger dan onze gebedsdiensten. De vrouwen keuvelen wat met elkaar, drinken thee en zo nu en dan prevelen ze mee met de gebeden. Ze willen erg graag contact en vragen, wijzend op mijn camera zelfs of ze op de foto mogen. Jammer genoeg doen ze wel eerst hun chador, die tot dan toe losjes open hing, tot aan hun kin dicht. Een man brengt bekertjes met verse citroen limonade rond. Heerlijk!

 

 

 

 

 

 

 

 

Bij mij is het niet anders, ook ik krijg een verse limonade en een koek. De mannen knikken of wuiven vriendelijk. Sommige praten zachtjes met elkaar, andere lezen uit een dikke Koran, soms ondersteund door een houten standaard, weer andere bidden met een rozenkrans. Er heerst een serene rust. Ik vraag aan een man die halfliggend tegen een pilaar rust of ik een foto mag maken. Hij knikt instemmend en haalt een petje tevoorschijn en zet deze op. Met zijn rechterhand op zijn hart kijkt hij me aan. Prachtig! De vriendelijkheid is hartverwarmend en steekt in een schril contrast af met hoe over moslims wordt gedacht, stereotypen voornamelijk veroorzaakt door een stel idioten en testosteron jongeren, in de westerse wereld.

 

 

Als laatste brengen we een bezoekje aan de Bazaar van Kashan. Helaas zijn alle winkels, behalve een stoffenwinkel, gesloten. Vanwege het offerfeest, een nationale feestdag. Het geeft ons de rust op ons gemak de mooie koepels van de overdekte bazaar te bekijken. En gelukkig vinden we de weg naar het dak. Van hieruit heb je een mooi uitzicht op enkele open binnenplaatsen van de bazaar.
Met een moe maar voldaan gevoel gaan we terug naar ons hotel. We hebben zoveel moois al gezien, dat smaakt naar meer.

PS: Je kunt op de afbeeldingen klikken om een grotere versie te zien…

Gewoon naar Iran gaan, voor zo’n 25 EURO krijg je hier meer dan 1 miljoen Rials…